أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
293
قانون ( فارسى )
ميوهها انار شيرين مفيد است . و اگر كمى به بخورد ، زيانى ندارد . بايد در غذاى بيمار سوء قنيه چيزهايى از قبيل : خردل ، تره ، سير و امثال آنها - اما كم و محدود - باشد . فصل چهارم علاج استسقاى خيگى در معالجهء بيمارانى كه استسقاى خيگى دارند بايد بدانى كه اصل معالجه خشكانيدن و بيرون راندن مادهء ناباب است . حالا اين خشكانيدن و از بين بردن ماده به هر وسيلهاى كه باشد ، مانعى ندارد ، مثلا : بيمار زير آفتاب و جائى بنشيند كه باد بر او نوزد و تابش گرم آفتاب باشد . نزديك آتشى بنشيند كه از هيمه و هيزم خشك شده باشد و از گرماى آن استفاده كند . خوراك به اندازه خورد ولى بلعيدن لقمه پياپى باشد . كارى كن كه بيمار مادهء آبى را بيرون ريزد . او را به نرمى - نه به شدّت اسهال ده ! كه مادهء آبى به بيرون راه يابد . اين اسهال دادن نرم و آرام پياپى باشد و زياد فاصله در ميان نيفتد . تا ممكن است آب نخورد ؛ تشنگى را تا مىتواند تحمل كند ؛ و يا به هر وسيله كه ممكن است ، آب خوردن را تلافى كند . و حتى از ديدن آب دورى جويد . اگر تاب تشنگى نداشت و ناگزير از نوشيدن آب بود ، مدّتى بعد از غذا آب با شراب يا غير شراب قاطى كند و تا ممكن است كم بنوشد . غذاى كم بخورد . بايد غذايش بسيار لطيف و نرمىبخش باشد كه بهترين علاج كم كردن و لطيف بودن غذاست . ورزش كند ، از نوع ورزشى كه در علاج استسقاى گوشتى ذكر شد ، نگهدارى نيروى جسمى بسيار لازم و ضرورى است . اضافه بر نوع غذا ، خوشبوها بسيار مفيدند . ادويهء خوشبو در غذا باشد . بيمار بوى غذاهاى اشتهاآور بركشد و چيزهاى خوشبو بو كند . شرابى كه مىنوشد نيروبخش و خوشبوى باشد . اسكنجبين اگر كم بخورد مانعى ندارد ، اما زياد خوردن آن خوب نيست . براى بيماران استسقاى خيگى قى كردن بسيار خوب است . قبل از غذا ، بعد از غذا ، يك روز در ميان ، چهار روز يك بار ، و حتّى پنج روز يك بار قى كنند بسيار بهره بينند . به وسيلهء دارو در بينى پف كردنيها خود را به عطسه كردن وادارند بسيار خوب است ؛ كه عطسه مادهء آب جمع شده را به حركت درمىآورد و به پايين سوق مىدهد و به گدارهاى طبيعى پايينى هدايت مىكند . اما راجع به رگزنى در معالجهء بيمار استسقاى خيگى : تا ممكن باشد نبايد خونگيرى به عمل آيد ، يعنى تا امكان دارد رگ مزن ! زيرا اندامان تن بيمار كمتر غذاى كافى را دريافت مىكنند ، اگر رگزنى به عمل آيد و خون از تن كشيده شود ، آن غذاى اندك را نيز از اندامان مىگيرى و يكباره بىغذا مىمانند . علاوه بر اين از اثر خونريزى رگ زدن ، كبد بيمار سرد مىشود .